Europacup 1: de voorloper van de Champions League en alle winnaars
24-10-2026 09:00 uur EuropaVoetbal.com
De Europacup 1, officieel Europacup I, was het belangrijkste Europese clubtoernooi voordat de UEFA Champions League bestond. Het toernooi begon in het seizoen 1955/56 en werd in 1992 voortgezet onder de naam Champions League. Alleen landskampioenen mochten meedoen, aangevuld met de titelhouder. Real Madrid won de eerste vijf edities, en Nederland pakte de beker in deze periode vijf keer: Feyenoord in 1970, Ajax in 1971, 1972 en 1973 en PSV in 1988.
Hieronder lees je hoe de Europacup I in elkaar zat, waar het idee vandaan kwam, welke clubs de finales wonnen en hoe het toernooi overging in de Champions League. Wil je de winnaars van na 1992 erbij, kijk dan in ons overzicht van alle Champions League winnaars.
Hoe werkte de Europacup I?
De originele naam van het toernooi is Coupe des Clubs Champions Européens. Die naam staat nog altijd op de beker, die vanwege de vorm de “cup met de grote oren” heet. De oren zijn afgeleid van de Grieks-Romeinse amfora. De beker die nu wordt uitgereikt, is sinds 1967 in gebruik.
De formule was eenvoudig:
- Elk land dat bij de UEFA was aangesloten, vaardigde één club af: de landskampioen.
- De winnaar van het seizoen ervoor mocht ook meedoen.
- Elke ronde was een knock-outronde met een thuis- en een uitwedstrijd.
- De finale was één wedstrijd, in mei, op een vooraf gekozen neutrale plek.
In de beginjaren waren er uitzonderingen. Zo speelde PSV in het seizoen 1955/56 mee, terwijl Willem II de Nederlandse kampioen was. Pas veel later werd de deelname losgelaten: sinds 1997 hoeft een club geen landskampioen meer te zijn om in het toernooi te spelen.
Hoe is de Europacup 1 ontstaan?
Het idee kwam uit de Franse sportjournalistiek. Gabriel Hanot, hoofdredacteur van de sportkrant L’Équipe, begon te pleiten voor een toernooi voor heel Europa nadat zijn journalisten hadden gemeld hoe succesvol het Zuid-Amerikaanse kampioenschap voor clubs in 1948 was. Samen met Jacques Ferran wordt hij gezien als oprichter van de Europacup.
De eerste finale werd op 13 juni 1956 gespeeld in het Parc des Princes in Parijs. Real Madrid kwam tegen Stade de Reims terug van een achterstand en won met 4-3, dankzij doelpunten van Alfredo Di Stéfano en Marquitos en twee treffers van Héctor Rial. Het jaar erna verdedigde Real de titel in het eigen Santiago Bernabéu tegen Fiorentina, en in 1958 volgde een zege na verlenging op AC Milan in het Heizelstadion in Brussel.
Real Madrid won de eerste vijf edities op rij. In 1966 volgde de zesde titel, waarmee de club recordhouder werd.
Alle finales van de Europacup I (1955/56 tot 1991/92)
| Seizoen | Winnaar | Tegenstander | Uitslag | Stadion |
|---|---|---|---|---|
| 1955/56 | Real Madrid | Stade de Reims | 4-3 | Parc des Princes, Parijs |
| 1956/57 | Real Madrid | Fiorentina | 2-0 | Santiago Bernabéu, Madrid |
| 1957/58 | Real Madrid | AC Milan | 3-2 | Heizelstadion, Brussel |
| 1958/59 | Real Madrid | Stade de Reims | 2-0 | Neckarstadion, Stuttgart |
| 1959/60 | Real Madrid | Eintracht Frankfurt | 7-3 | Hampden Park, Glasgow |
| 1960/61 | Benfica | FC Barcelona | 3-2 | Wankdorf Stadium, Bern |
| 1961/62 | Benfica | Real Madrid | 5-3 | Olympisch Stadion, Amsterdam |
| 1962/63 | AC Milan | Benfica | 2-1 | Wembley, Londen |
| 1963/64 | Inter Milan | Real Madrid | 3-1 | Prater Stadion, Wenen |
| 1964/65 | Inter Milan | Benfica | 1-0 | San Siro, Milaan |
| 1965/66 | Real Madrid | Partizan Belgrado | 2-1 | Heizelstadion, Brussel |
| 1966/67 | Celtic | Inter Milan | 2-1 | Estádio Nacional, Lissabon |
| 1967/68 | Manchester United | Benfica | 4-1 | Wembley, Londen |
| 1968/69 | AC Milan | Ajax | 4-1 | Santiago Bernabéu, Madrid |
| 1969/70 | Feyenoord | Celtic | 2-1 | San Siro, Milaan |
| 1970/71 | Ajax | Panathinaikos | 2-0 | Wembley, Londen |
| 1971/72 | Ajax | Inter Milan | 2-0 | De Kuip, Rotterdam |
| 1972/73 | Ajax | Juventus | 1-0 | Marakana, Belgrado |
| 1973/74 | Bayern München | Atlético Madrid | 4-0 | Heizelstadion, Brussel |
| 1974/75 | Bayern München | Leeds United | 2-0 | Parc des Princes, Parijs |
| 1975/76 | Bayern München | Saint-Étienne | 1-0 | Hampden Park, Glasgow |
| 1976/77 | Liverpool | Borussia Mönchengladbach | 3-1 | Stadio Olimpico, Rome |
| 1977/78 | Liverpool | Club Brugge | 1-0 | Wembley, Londen |
| 1978/79 | Nottingham Forest | Malmö FF | 1-0 | Olympiastadion, München |
| 1979/80 | Nottingham Forest | Hamburger SV | 1-0 | Santiago Bernabéu, Madrid |
| 1980/81 | Liverpool | Real Madrid | 1-0 | Parc des Princes, Parijs |
| 1981/82 | Aston Villa | Bayern München | 1-0 | De Kuip, Rotterdam |
| 1982/83 | Hamburger SV | Juventus | 1-0 | Spyros Louis, Athene |
| 1983/84 | Liverpool | AS Roma | 1-1, na strafschoppen | Stadio Olimpico, Rome |
| 1984/85 | Juventus | Liverpool | 1-0 | Heizelstadion, Brussel |
| 1985/86 | Steaua Boekarest | FC Barcelona | 0-0, na strafschoppen | Ramón Sánchez Pizjuán, Sevilla |
| 1986/87 | FC Porto | Bayern München | 2-1 | Prater Stadion, Wenen |
| 1987/88 | PSV | Benfica | 0-0, na strafschoppen | Neckarstadion, Stuttgart |
| 1988/89 | AC Milan | Steaua Boekarest | 4-0 | Camp Nou, Barcelona |
| 1989/90 | AC Milan | Benfica | 1-0 | Prater Stadion, Wenen |
| 1990/91 | Rode Ster Belgrado | Olympique de Marseille | 0-0, na strafschoppen | Stadio San Nicola, Bari |
| 1991/92 | FC Barcelona | Sampdoria | 1-0 | Wembley, Londen |
Real Madrid is met zes titels de succesvolste club uit het Europacup I-tijdperk. Daarna volgen AC Milan en Liverpool met elk vier, en Bayern München en Ajax met elk drie. Opvallend is de Engelse reeks eind jaren zeventig en begin jaren tachtig: Liverpool, Nottingham Forest en Aston Villa wonnen samen zeven van de acht finales tussen 1977 en 1984.
Welke Nederlandse clubs wonnen de Europacup I?
Nederland groeide in de Europacup 1 langzaam naar de top. In 1963 haalde Feyenoord als eerste Nederlandse club de halve finale. In 1969 was Ajax de eerste Nederlandse finalist, maar in het Santiago Bernabéu was AC Milan met 4-1 veel te sterk.
Een jaar later was het wel raak. Feyenoord won in 1970 in San Siro met 2-1 van Celtic en werd de eerste Nederlandse winnaar van de Europacup. Daarna begon de gouden periode van Ajax:
- 1971: 2-0 tegen Panathinaikos op Wembley.
- 1972: 2-0 tegen Inter Milan in De Kuip in Rotterdam.
- 1973: 1-0 tegen Juventus in Belgrado, op 30 mei 1973.
In Belgrado was een vroege goal van Johnny Rep, na vier minuten, genoeg. Ajax speelde met onder anderen Johan Cruijff, Piet Keizer, Johan Neeskens en Arie Haan. Het was de derde keer op rij dat de beker naar Amsterdam ging, al sprak de NOS-reportage van een matige vertoning, waarover onder anderen trainer Stefan Kovacs zijn licht liet schijnen.
Vijftien jaar later volgde PSV. Op 25 mei 1988 won de ploeg van Guus Hiddink in Stuttgart de finale tegen Benfica na strafschoppen. Hoe dat seizoen met de treble verliep, lees je in ons stuk over PSV 1988. Daarna kwam er nog één Nederlandse eindzege bij, al heette het toernooi toen al Champions League: Ajax won in 1995 met 1-0 van AC Milan in Wenen.
Hoe deden Belgische clubs het in de Europacup 1?
Club Brugge is de enige Belgische club die ooit de finale van het belangrijkste Europese clubtoernooi haalde. In 1978 verloor de ploeg op Wembley met 1-0 van Liverpool. Dat is tot nu toe de beste Belgische prestatie, ook als je de Champions League-jaren meetelt.
België was wel vaak gastheer. Het Heizelstadion in Brussel ontving vier finales van de Europacup I, in 1958, 1966, 1974 en 1985.
Welke finales van de Europacup werden in Nederland gespeeld?
Nederland was in het Europacup I-tijdperk drie keer finalestad:
| Jaar | Stadion | Finale | Uitslag |
|---|---|---|---|
| 1962 | Olympisch Stadion, Amsterdam | Benfica - Real Madrid | 5-3 |
| 1972 | De Kuip, Rotterdam | Ajax - Inter Milan | 2-0 |
| 1982 | De Kuip, Rotterdam | Aston Villa - Bayern München | 1-0 |
De finale van 1972 is bijzonder: Ajax won de beker toen in eigen land, in Rotterdam.
Hoe werd de Europacup I de Champions League?
De overgang ging in twee stappen. In 1991 veranderde de UEFA de formule: na twee gewone knock-outronden werden de acht overgebleven clubs verdeeld over twee poules van vier. De winnaars van beide poules speelden de finale. FC Barcelona won die laatste editie onder de oude naam met 1-0 van Sampdoria op Wembley.
In 1992 ging het toernooi verder als UEFA Champions League, met een groepsfase als vast onderdeel. De eerste winnaar onder de nieuwe naam was Olympique de Marseille, dat in München met 1-0 van AC Milan won. Vanaf 1997 mochten ook clubs meedoen die geen kampioen waren geworden. Welke plek een land krijgt, hangt nu af van de ranglijst van de UEFA. In ons artikel over de UEFA-coëfficiënt van Nederland lees je hoe dat voor de Eredivisie uitpakt.
Veelgestelde vragen over de Europacup 1
Wat is het verschil tussen de Europacup I en de Champions League?
Het is hetzelfde toernooi met een andere naam en een andere opzet. De Europacup I was een knock-outtoernooi voor landskampioenen. Sinds 1992 heet het Champions League, met een groepsfase en sinds 1997 ook deelnemers die geen kampioen werden.
Wie won de eerste Europacup 1?
Real Madrid, op 13 juni 1956 in het Parc des Princes in Parijs met 4-3 tegen Stade de Reims.
Hoe vaak won Ajax de Europacup I?
Drie keer, in 1971, 1972 en 1973. Met de Champions League van 1995 erbij komt Ajax op vier titels.
Welke club won de Europacup I het vaakst?
Real Madrid, met zes titels tussen 1956 en 1966. Met de Champions League erbij staat de club op vijftien eindzeges.
Wat was de laatste Europacup 1?
De editie 1991/92, gewonnen door FC Barcelona met 1-0 van Sampdoria. Daarna ging het toernooi verder als Champions League.
